أبو علي سينا ( مترجم : مجهول )

17

دفع المضار الكلية عن الأبدان الإنسانية ( دور ساختن هر گونه زيان از تن آدميان ) ( فارسى )

« طب فلسفى [ نسخه خطى ] اثر احمد بن الحسن بن احمد . رساله‌اى است در علم طب كه همان تدبير الابدان است براساس علم نجوم ، همان گونه كه مؤلف مىگويد طب نيازمند نجوم است و يك نياز ضرورى است به جهت اينكه هر دو اين علم اشتراك طبيعى دارند . . . ؛ شماره بازيابى : 7046 - 5 » نسخه خطى عربى ديگرى در كتابخانه ملى با نام « تدارك انواع الخطاء الواقع فى التدبير الطبى » و سرشناسهء 370 - 428 ق وجود دارد كه در زمره كتب ابن سينا بوده و در شرح آن آمده است : « مؤلف رساله را در بين سال‌هاى 392 ق - 403 ق به درخواست ابو الحسن احمد بن محمد السهيلى وزير على بن مأمون خوارزمشاهى ساخته است و از آن دو ترجمه در دست است : 1 . از حسين انصارى مختطب مشهور به صادق ( حاذق ) خان از ملازمان نواب محمد عظيم به نام « موجز عظيم ( اعظم ) النفع » ، 2 . نسخه‌اى كه براى اجمال الدوله والدين حسين ترخان ترجمه شده است » . در مجموع با بررسى و مقايسه اين دو رساله - رسالهء دفع مضار و رسالهء تدارك انواع الخطاء - به اين نتيجه مىرسيم كه هر دوى اين‌ها يك رساله‌اند كه شيخ به زبان عربى نگاشته و در گذر زمان به نام‌هاى مختلف ناميده شده‌اند . هرچند خود ، فاقد صلاحيت در اين رشته بودم و ليكن كار را بر روى زمين ديدم و اميد به راه‌گشايى الهى داشتم . به هر روى از دو ترجمه موجود ، نسخه حسين ترخان را انتخاب كردم . چرا كه بسيار خوش‌خط بود و از طرفى توسط يك طبيب ترجمه شده و البته در دسترس من بود . لذا تحقيق و تصحيح كتاب را نه به رسم اديبان بلكه جهت استفاده مردمان از علم نافع مكتوم در آن ، آغاز كردم و صد البته كه كار تصحيح كارى سخت و پرمسئوليت است . در مسير تصحيح متوجه شدم كه مترجم محترم بنا بر ذوق خويش تغييراتى در هنگام ترجمه داده‌اند كه در مقايسه با نسخه عربى چاپ دار الكتب العلميهء لبنان بارز به نظر مىرسد . از آن جمله كه كتاب مقدمه‌اى دارد كه بيشتر نوشته مترجم است و با بخش اول كتاب شيخ الرئيس متفاوت است و اين كه شيخ مضرت چند چيز را پشت سر هم بيان كرده‌اند و آنگاه به ذكر شيوه تدارك و دفع مضرت آنها پرداخته ، و ليكن مترجم پس از ترجمهء هر مضرت ، شيوه دفع آن مضرت را به دنبال آن آورده است .